Đại tướng Võ Nguyên Giáp và những ngoạn mục của cuộc đời

« Ta muốn trèo lên đỉnh cao ngất

Hát vang lên để gửi tấm lòng vào mây nước… »

(Quá Dục Thúy Sơn – Cao Bá Quát)

Khi dấn thân vào con đường gắn liền cuộc đời mình với vận mệnh đất nước, có ai biết, trong vô vàn những ngẫu nhiên của số phận, con đường nào sẽ dành cho mình… Hái một đóa hoa cài lên tóc hay mỉm cười hô vang « Việt Nam vạn tuế », dù con đường nào đi qua cũng sẽ dẫn về quê mẹ Việt Nam. Địa linh Việt Nam được làm từ mây trời của những đỉnh núi thiêng và tiếng vỗ không ngơi nghỉ của Bạch Đằng Giang…


 Đại tướng Võ Nguyên Giáp, người đã ghi tên mình vào lịch sử đất nước bằng một lý tưởng oai hùng, cao đẹp vì dân tộc, bằng những sự ngoạn mục trong cuộc đời cống hiến của mình khi ông đã biến những xuất phát điểm từ « không » trở thành « có », « lấy thô sơ chế ngự hiện đại », từ « thần tốc » đến « thần tốc hơn nữa », « táo bạo » thành « táo bạo hơn nữa ». Quyết chiến và toàn thắng, đầy ngoạn mục.

Nói về những sự ngoạn mục đã trở thành « huyền thoại » của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, ta không quên ông đã từ một người chưa từng được đào tạo tại bất kỳ trường quân sự nào trong và ngoài nước, cũng như chưa từng mang cấp hàm nào chính thức trong quân đội trước đó, nhưng lập tức được phong hàm Đại tướng lúc 37 tuổi vào tháng 5 năm 1948.

Đó là một điều xưa nay hiếm, nhất là trong lịch sử quân đội Việt Nam, và thế giới, nên gây ra không ít câu hỏi và tranh cãi trong một thời gian. Trả lời về điều này – quyết định ký sắc lệnh phong Đại tướng cho Võ Nguyên Giáp, lúc bấy giờ, Hồ Chí Minh đã tóm gọn trong một câu vô cùng súc tích và sâu sắc :

« Đánh thắng đại tá phong đại tá, đánh thắng thiếu tướng phong thiếu tướng, thắng trung tướng phong trung tướng, thắng đại tướng phong đại tướng »

(trích thông cáo báo chí « Nhớ lễ phong tước 60 năm trước » 1/2/2008, báo Quân đội Nhân dân)

Chính câu trả lời này đã cho thấy sự trọng dụng nhân tài của Hồ Chí Minh, và tài năng chiến lược ở tầm cao của Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã được hun đúc một cách tự nhiên từ địa linh và hoàn cảnh lịch sử đất nước.

Nói về những sự ngoạn mục trong đời Đại tướng, ta sẽ thấy hầu như những sự kiện lần đầu tiên có của đất nước thế kỷ 20 cũng là những kinh nghiệm cá nhân đầu tiên của ông:

–  Luôn là học sinh giỏi ở trường, nhưng ông đã bị đuổi học chỉ hai năm sau khi thi đỗ vào Quốc Học Huế  vì tham gia tổ chức bãi khóa yêu cầu thả nhà yêu nước Phan Bội Châu. « Nhờ » lần bị đuổi học này, ông đã lần đầu tiên chính thức tham gia các tổ chức yêu nước, và học nghề làm báo ở nhà xuất bản Quan hải tùng thư của cụ Đào Duy Anh, đồng thời ở báo Tiếng dân của cụ Huỳnh Thúc Kháng.

Từ sự kiện này, ông mới được lần đầu tiên đọc Bản án chế độ thực dân Pháp và báo Le Paria (Người cùng khổ – tiền thân tờ báo Đoàn Kết của Hội người Việt Nam tại Pháp), dẫn đến việc tham gia sự kiện Xô Viết Nghệ Tĩnh năm 1930 và bị bắt giam để được gặp người bạn đời Nguyễn Thị Quang Thái – người đã trải qua tất cả thời thanh xuân tươi trẻ của mình để thành người vợ, người đồng chí của Đại tướng và liệt sĩ của đất nước.

– Được thả ra và thi đỗ vào khoa Kinh tế chính trị, nhưng lại bỏ dở vào năm học cuối vì ông dành hết tâm huyết lúc bấy giờ cho việc sáng lập và tham gia phong trào Mặt trận dân chủ Đông Dương, tham gia thành lập hàng loạt báo yêu nước : Notre Voix (Tiếng nói của chúng ta), Le Travail (Lao Động), viết báo cho tờ Tin tức, Dân chúng, và từ 1939, kiêm thêm việc dạy môn Lịch sử ở trường tư thục Thăng Long, Hà Nội.

Những bước chân đầu tiên của một Võ Nguyên Giáp đã từ văn hóa, lịch sử để thành một giáo viên lịch sử, một nhà báo, một chiến sĩ cách mạng sẵn sàng bất chấp những ưu tiên cá nhân để được hòa chung vào dòng máu Việt Nam vẫn đổ xuống mỗi ngày đâu đó trên quê hương vì độc lập-tự do của đất nước.

Ông đã dùng tri thức của mình để được nói lên bằng tiếng Việt, để viết về Việt Nam, để đấu tranh cho người nông dân, cho tầng lớp lao động Việt Nam (Vấn đề dân cày – 1938, viết cùng Trường Chinh)

– Lần đầu tiên đến với quân sự là khi Võ Nguyên Giáp được Hồ Chí Minh cử đi học quân sự ở căn cứ địa Diên An – thuộc tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc. Tuy nhiên, đi giữa đường thì ông bị gọi quay về gấp vì tình hình trong và ngoài nước có biến động lớn, cần chuẩn bị gấp rút để đón thời cơ cho cách mạng. Ngày 22 tháng 12 năm 1944, ông thành lập đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân với 2 súng ngắn, 17 súng trường, 14 súng kíp và 1 súng máy và 34 người lính – đây chính là tiền thân của Quân đội Nhân dân Việt Nam sau này. Ba ngày sau đó, ngày 25/12/1944, dưới sự chỉ huy của ông, đội quân này đã lập thắng lợi khi hạ nhanh chóng 2 đồn của Pháp là Khai Phắt, Nà Ngần, bắt sống phần lớn tù binh và sau đó thả về quê quán.

Việc này dẫn đến sự kiện ông thành một trong những đại biểu Quốc hội khóa đầu tiên, sau đó thành Bộ trưởng Bộ nội vụ đầu tiên, sau là Bộ trưởng Bộ quốc phòng đầu tiên và năm 1948, chính thức thành Đại tướng đầu tiên của Việt Nam- Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Tổng tư lệnh Quân đội Nhân dân Việt Nam với những trận đánh nổi danh thế giới, góp phần làm rạng danh thêm những chiến công hiển hách trong lịch sử dân tộc 4000 năm.

Từ một giáo viên Sử-Địa, một nhà báo, một chiến sĩ cách mạng trên mặt trận văn hóa, ông đã có sự chuyển đổi ngoạn mục thành một trong những Đại tướng kỳ tài bậc nhất của lịch sử hiện đại Việt Nam và nhân loại.

Động lực để Đại tướng làm được những chuyện « kỳ tích», ngoài năng khiếu và tri thức trau dồi liên tục, chắc chắn là một tình yêu nước mạnh mẽ để vượt lên « cái tôi » của một cá nhân mà hòa vào hào khí linh thiêng của dân tộc.

Tầm nhìn sáng suốt và tài năng vượt bậc chỉ có thể được sinh ra từ một lòng yêu nước sâu sắc giúp Đại tướng hiểu thấu được những tinh hoa lịch sử dân tộc, rồi từ đó kết hợp được nghệ thuật « Chiến tranh nhân dân » và lý thuyết « Chiến tranh hiện đại ».

 

Tuy nói « Chiến tranh nhân dân » là truyền thống của lịch sử đánh ngoại xâm của Việt Nam, nhưng chỉ những tài năng lớn mới có thể dùng nhuần nhuyễn nghệ thuật quân sự này, nổi bật nhất là thời Lý- Trần, khởi nghĩa Lam Sơn và khởi nghĩa Tây Sơn với các chiến thuật tiêu biểu như :

*  Ngụ binh ư nông :nghĩa gốc là « gửi binh ở nông », kết hợp quân đội và nông nghiệp để đảm bảo các thanh niên khỏe mạnh trong nhân dân vừa được đào tạo quân sự, vừa lần lượt tham gia sản xuất nông nghiệp tăng sản lượng quốc gia.

* Vườn không nhà trống : hay còn gọi là « tiêu thổ » : đoán giặc sẽ tấn công vào nơi đông dân và nhiều lương yếu phẩm, nên sẽ phá hủy những gì mà địch có thể sử dụng tại chỗ để xâm lược.

* Dĩ tĩnh chế động : không tấn công, động thủ mà im lìm phòng thủ, đồng thời tìm cách diệt viện binh của địch ; ngược lại là « Dĩ động chế tịnh » : chủ động tấn công khi biết địch đang tìm cách hoãn thời gian. Và kết hợp « Dĩ động chế động, dĩ đoản binh chế trường trận » nghĩa là chủ động tấn công để « Phàm hay lấy ít mà thắng nhiều, lấy yếu mà địch mạnh, lấy nhỏ mà chế lớn, thế mới gọi là thiện chiến » (Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn, thế kỷ 13)

* Du kích « thiên la địa võng » : thường là các cuộc tập kích bất ngờ, chớp nhoáng và rút lui nhanh, được các đội quân nhỏ áp dụng trước những đội quân chênh lệch quá lớn về vũ khí và nhân lực, mục đích là gây thương vong và tâm lý hoảng sợ cho địch, đồng thời có thể lấy thêm vũ khí tối tân từ địch cho mình.

Những chiến thuật này đều để phục vụ cho chiến lược lớn là : huy động được toàn dân tham gia để « trường kỳ-toàn dân-toàn diện » đánh bại quân xâm lược trên mọi phương diện. Và để có thể huy động nhân dân, chỉ có những người lãnh đạo tài năng, đức độ cùng lá cờ chính nghĩa mới làm nên linh hồn của trận đánh, “đánh cho để dài tóc, đánh cho để đen răng, đánh cho sử tri Nam quốc sơn hà chi hữu chủ”.

Câu nói của Đại tướng khi được kênh lịch sử History Channel phỏng vấn  để làm bộ phim tài liệu « Indochina People’s War in Colour » đã trở thành nổi tiếng về một tinh thần và nghệ thuật quân sự Việt Nam :

« Nghệ thuật quân sự của chúng tôi, là lấy tinh thần chế ngự vật chất, lấy yếu chế ngự mạnh, lấy thô sơ chế ngự hiện đại. Chúng tôi đánh bại quân đội đế quốc hiện đại bằng tinh thần yêu nước của nhân dân cùng với chủ nghĩa anh hùng Cách mạng. »

Ngày 9/11/1995, khi Đại tướng Võ Nguyên Giáp tiếp cựu Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Robert McNamara trong chuyến thăm Việt Nam, Đại tướng đã giải thích cho phái đoàn Mỹ hiểu rõ hơn về chiến tranh nhân dân Việt Nam như sau: Vị tướng giỏi nhất Việt Nam là nhân dân Việt Nam, dân tộc Việt Nam. Người Mỹ thua Việt Nam bởi vì chưa hiểu vị tướng ấy”.

Khái quát  từ điều này ra một ý nghĩa quan trọng ẩn tàng trong đó, ta có thể hiểu rõ hơn khi đọc quyển « Bài học lịch sử » của nhà sử học Will Durant, đoạn :

« trí tuệ là một trong những sức mạnh căn bản của lịch sử, nhưng nó cũng có thể là một yếu tố gây ra tan rã, suy tàn.

Cứ một trăm ý mới đưa ra để thay những giải pháp cổ truyền thì ít nhất có chín mươi chín ý sau này mới thấy là kém những giải pháp đó. Không một người nào dù thông minh, biết nhiều tới đâu, mà có thể chỉ trong một đời người có kiến thức rộng rãi đủ để phán xét, bài xích tục lệ hoặc chế độ xã hội của mình mà không dễ bị lầm lỗi nặng : vì những tục lệ, chế độ đó là sự khôn ngoan của biết bao thế hệ, suốt bao thế kỷ thí nghiệm trong phòng thí nghiệm của lịch sử. » ;

cũng như đoạn :

« Sức khỏe tinh thần của cá nhân nhờ sự liên tục của kí ức, thì sức khỏe tinh thần của một tập thể cũng vậy, phải nhờ vào sự liên tục của truyền thống… »

Ý thức được tầm quan trọng của truyền thống, của quá khứ sẽ rút ra được những bài học thích hợp và sức mạnh tiềm tàng của lịch sử. Tuy vậy, để hiểu và làm được điều này – kết hợp truyền thống với hoàn cảnh hiện tại để tạo ra những thắng lợi mang tính cách mạng – người sử dụng phải đáp ứng được tiêu chí « tri-tâm-tài » – tri thức, tâm đức, tài năng.

Năm 2005 nhân dịp kỷ niệm 60 năm ngày thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đoàn Việt kiều của các hội đoàn các nước đã có dịp ghé thăm và chúc mừng ngày sinh Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Trong dịp diện kiến này, nhà soạn nhạc Nguyễn Thiện Đạo – đã đứng lên và có một lời chúc rất đầy đủ và tài hoa như cuộc đời Đại tướng ::

« Võ Nguyên Giáp, anh hùng dân tộc, anh hùng nhân loại

Võ Nguyên Giáp, Đại Nhân – Đại Trí – Đại Dũng »


Trong thời xây dựng đất nước, từ tháng 7 năm 1960 đến tháng 1 năm 1963,  Đại tướng được giao chức vụ Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Nhà nước.

Ủy ban Khoa học Nhà nước, dưới sự hướng dẫn của ông giai đoạn này, đã có những thay đổi quan trọng như sau (các thông tin nguyên văn trích từ văn bản của Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam):

– « năm 1960, Uỷ ban tổ chức lại Ban khoa học cơ bản và Ban điều tra cơ bản thành Ban toán lý hoá và Ban sinh vật địa học. Đến năm 1962, Ban toán lý hoá lại được phân thành Ban toán lý và Ban hoá học…

năm 1960, thành lập: Vụ Tổ chức – cán bộ, với chức năng giúp Uỷ ban xây dựng, quản lý tổ chức và cán bộ của Uỷ ban, đồng thời theo dõi tình hình tổ chức và cán bộ khoa học và kỹ thuật trong nước, nghiên cứu chính sách, chế độ đối với cán bộ khoa học và kỹ thuật và Văn phòng Uỷ ban (trong có Phòng kế hoạch khoa học và Phòng khoa học kỹ thuật địa phương).

– Trạm nghiên cứu Biển thành lập tháng 2 năm 1961

– Trạm kỹ thuật nhiệt đới hoá và các bộ phận nghiên cứu toán lý, sinh vật, địa học, ra đời năm 1961

Tháng 9/1961, Uỷ ban đã họp bàn thống nhất với Bộ Giáo dục về một số nguyên tắc và biện pháp nhằm tăng cường công tác nghiên cứu KHKT của các Trường Đại học nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy, góp phần phục vụ sản xuất trước mắt và phát triển khoa học lâu dài. Sau cuộc họp này, bắt đầu có hình thức các Bộ sản xuất có thể trực tiếp ký kết hợp đồng nghiên cứu với các Trường đại học (qua đó Bộ cung cấp chi phí nghiên cứu và thiết bị, vật tư cần thiết).

– Viện đo lường và tiêu chuẩn, thành lập năm 1962 để giúp Uỷ ban tổ chức, chỉ đạo các công tác tiêu chuẩn hoá và quản lý đo lường đang trở lên cấp thiết đối với yêu cầu phát triển sản xuất và lưu thông hàng hoá, phát triển khoa học – kỹ thuật.

Từ tháng 6/1960 đến tháng 3/1961, Uỷ ban đã tổ chức xây dựng chương trình phát triển khoa học và kỹ thuật dài hạn trong vòng 15 năm và kế hoạch khoa học và kỹ thuật 5 năm 1961-1965 nhằm phục vụ kế hoạch phát triển kinh tế – văn hoá 5 năm đầu tiên của Nhà nước và chuẩn bị phục vụ một phần cho kế hoạch tiếp theo.

Trên cơ sở chương trình dài hạn và kế hoạch 5 năm đó, Uỷ ban đã hướng dẫn xây dựng và theo dõi tình hình thực hiện kế hoạch khoa học và kỹ thuật hàng năm 1 cách đều đặn, trong đó Uỷ ban tổ chức thực hiện một số công tác điều tra nghiên cứu quan trọng liên quan đến nhiều cơ quan kể cả các cơ quan nghiên cứu của Uỷ ban…

Một số công tác điều tra nghiên cứu, thí nghiệm của kế hoạch khoa học và kỹ thuật đã thu được kết quả đáng kể như :

nghiên cứu, thí nghiệm về thời vụ, giống, tưới, bón, phòng trừ sâu bệnh phục vụ thâm canh tăng năng suất lúa và hoa màu, về cải tạo đất bạc màu, chống xói mòn bảo vệ đất đồi núi,

về khoan nổ mìn, nhiệt luyện than gầy, về chế tạo một số máy công cụ và phát lực, máy và linh kiện vô tuyến điện, về nhiệt đới hoá thiết bị điện, điện tử và quang học, về chống rung cho máy Lô-cô, máy bơm công suất lớn, về các biện pháp vượt sông thời chiến…

hoàn thành điều tra tổng hợp vùng biển Vịnh Bắc bộ, phân vùng địa lý tự nhiên miền Bắc Việt Nam, lập bản đồ dân số và dân tộc của từng tỉnh, thành phố và của toàn miền Bắc, đo đạc mạng lưới trắc địa hạng I, hạng II và chụp ảnh địa hình miền Bắc bằng máy bay, điều tra nguồn lợi cá của Vịnh Bắc Bộ, sông Hồng, sông Đáy.

xúc tiến các công tác điều tra tổng hợp lưu vực hệ thống sông Hồng, lập bản đồ địa chất tỷ lệ lớn cho 5 vùng của miền Bắc, điều tra tài nguyên thực vật (cây thuốc, cây có dầu, rong biển, cây phân xanh và thức ăn gia súc…) điều tra có hệ thống về chim thú rừng, ký sinh trùng và côn trùng hại cây trồng.

– Thời kỳ này, Uỷ ban cũng đã chú ý đến công tác bảo vệ thiên nhiên; ngoài việc nghiên cứu thí nghiệm chống xói mòn, bảo vệ đất đồi núi, đề nghị khai thác, sử dụng hợp lý phục hồi tài nguyên thiên nhiên. Uỷ ban còn tổ chức khảo sát, lập bản đồ và tiến hành các thủ tục cần thiết để đề nghị bảo vệ khu rừng Cúc Phương làm khu dự trữ thiên nhiên phục vụ nghiên cứu về sinh vật học và lâm học. Uỷ ban đã tổ chức nhiều Hội nghị KHKT quan trọng nhằm tổng kết tình hình và phổ biến kết quả nghiên cứu như Hội nghị cơ khí toàn miền Bắc, Hội nghị chống xói mòn, bảo vệ đất đồi núi, Hội nghị cơ học đất và nền móng, v.v…

– Về Khoa học xã hội, ngoài triển khai việc nghiên cứu biên soạn 4 công trình khoa học cơ bản là Lịch sử Việt Nam, Lịch sử văn học Việt Nam, từ điển tiếng Việt, ngữ pháp tiếng Việt, còn dịch song thơ chữ Hán của Nguyễn Trãi, tập thơ Ngục Trung ký sự của Hồ Chủ Tịch, biên soạn xong cuốn lịch sử thủ đô, đã nghiên cứu đặc điểm của chế độ phong kiến Việt Nam, của giai cấp tư sản Việt Nam, đã viết mấy cuốn về cải tạo công thứơng nghiệp tư bản tư doanh, hợp tác hoá nông nghiệp, địa lý kinh tế Miền Bắc và về chuyên chính vô sản, v.v… »

Theo sơ bộ chung như trên cũng thấy công việc đồ sộ đến dường nào, Đại tướng của những trận đánh oai hùng đã như được trở về với niềm đam mê tri thức và sở trường của mình : văn hóa-khoa học-kỹ thuật. Ông đã quan tâm đến nhiều lĩnh vực khác nhau : từ nghiên cứu, giáo dục, khoa học xã hội đến khoa học tự nhiên, khoa học kỹ thuật, từ những công việc khái quát như công tác tổ chức, nhân lực, đào tạo đến công việc cụ thể trong những kết quả báo cáo, nghiên cứu, bản đồ tài sản tự nhiên và văn hóa của Việt Nam.

Đến năm 1980, ông được bổ nhiệm chức Phó Thủ tướng phụ trách Khoa học – Kỹ thuật.


Đã hơn 1 thế kỷ ông đi cùng dân tộc với tất cả tinh anh, sự minh mẫn và tình yêu thương vô bờ bến dành cho Tổ quốc.

Những thăng trầm của đất nước đều đã có ông cùng biết bao thế hệ đấu tranh không mệt mỏi để cùng Việt Nam đi đến mục tiêu cao nhất : « cho sử tri Nam quốc sơn hà chi hữu chủ ».

Những thăng trầm của cuộc đời ông lại chưa chắc đã được người đời trước, nay và cả sau này biết cho hết.

 

 « Tôi sống ngày nào, cũng là vì đất nước ngày đó. »

Đại tướng Võ Nguyên Giáp, bậc Đại Nhân-Đại Trí-Đại Dũng.

Nhân tuổi mới 103 của Đại tướng, 25/8/2013

Quang Nguyên

Viết tại Paris, một ngày cuối tháng 8

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s