Năm 2015 và những tản mạn văn hóa

(Đăng trên báo Sài Gòn Giải Phóng 1/2015, Việt Nam)

Ngày 1/1/ 2015, trên tờ Le Parisien xuất hiện bài viết mang tựa đề đại ý là : Năm 2015 có sẽ là một năm lịch sử của nhân loại?(*). Vì theo những dấu mốc lịch sử, những năm mang con số La Mã XV (15) ở cuối cùng thì thường đánh dấu những điều xoay chuyển cả dòng lịch sử, ví dụ tiêu biểu là năm 1415, 1515, 1715, 1815 và 1915. Dòng lịch sử ấy vốn là của châu Âu, nhưng nếu quan sát thế giới bắt đầu phẳng từ thế kỷ 18 trở đi, thì sự xoay dòng nước dù ở đâu rồi cũng hòa vào chung để đến với tất cả những nơi còn lại trên thế giới. Điều đó chứng minh niềm tin của người châu Âu phần nào vào định mệnh, số phận hay một nguyên lý vô hình tác động đến những điều cụ thể của thời gian và không gian con người.

Thế nên nói người Pháp rất duy lý là đúng, nhưng cũng có thể là vì chưa hiểu hết về họ. Vì đối với họ, những dấu mốc đánh dấu một sự đổi mới cũng mang tính tâm linh rất nhiều. Họ cũng có những kiêng kỵ khi đi thi, họ không tổ chức sinh nhật trước ngày sinh nhật đúng của mình, họ cũng không bao giờ chúc mừng sinh nhật hay năm mới trước ngày sinh nhật hay đêm giao thừa,… Trước một ngày mới, một tuần mới, một tháng mới và một năm mới, họ cũng xem những giải đoán thiên văn, vận tuổi để những tiên đoán tốt đẹp có thể làm động lực cho họ trong cuộc sống thực tế.

Năm 2015, sau tất cả những diễn biến của năm cũ, được kỳ vọng và cũng được theo dõi kỹ càng hơn bao giờ hết về khả năng đem lại những chuyển biến quan trọng đối với tất cả mọi người trên trái đất. Vì nếu dành 1 từ để tóm tắt về năm vừa qua, chắc phải dùng từ « Lửa ». Có thể nói, chưa bao giờ mà những sự kiện của năm 2014 lại gắn kết và đem lại nhiều suy ngẫm cho mỗi người trên thế giới này như vậy : từ hàng loạt sự cố hàng không kinh khủng, đến màu vàng tuổi 17 của hàng trăm ngàn cây dù khắp đường phố HồngKông, hay những vụ bắt cóc con tin và những thảm họa, sự cố, tai nạn liên quan đến lửa. Năm 2014 đã qua đi như thế, với nhiều hy vọng và cũng nhiều thất vọng, nhiều nước mắt. Thế nên, ngay khi năm 2015 bắt đầu, cùng với nó là rất nhiều giấc mơ mang tính nhân loại: sinh thái xanh, môi trường, công nghệ mới, kinh tế ổn định hơn,lương cơ bản tăng,… Và Tết Dương lịch 2015 đến trong sự mong đợi của nhiều người. Mong đợi một năm mới với nhiều niềm vui và an lành cụ thể hơn so với năm vừa qua.

Còn đối với người Việt Nam tại Pháp, hòa vào sự tưng bừng đón năm mới Dương lịch cùng bạn bè Pháp, họ cũng tổ chức ăn mừng, nghỉ lễ và nhiều người đi nhà thờ vào dịp lễ cuối năm. Bên cạnh đó, khi thời gian chạm ngưỡng cửa của năm mới dương lịch, cũng là lúc người Việt Nam tại Pháp nghĩ về việc chuẩn bị gì, làm gì cho Tết Việt Nam.

Có những người tranh thủ về Việt Nam để được ăn Tết thật sự trong không khí quê nhà. Còn nhiều người khác, vì nhiều lý do, họ ở lại và thường tổ chức ăn Tết theo cách của mình. Cái Tết của người Việt Nam tại Pháp cũng rất đa dạng vì tính chất phong phú của cộng đồng : thế hệ 1, thế hệ 2 và 3 trở đi, người Việt Nam mới sang, người Việt Nam ổn định hay chưa ổn định,… Mỗi lứa tuổi và đặc điểm cuộc sống có hoạt động và sở thích riêng của mình. Tìm một sự kiện có thể đáp ứng được hầu hết các thành phần khác nhau của cộng đồng là một điều cực kỳ khó, đếm trên đầu ngón tay, thậm chí của một bàn tay thôi.

Mùa Tết bên Pháp có vẻ ít tất tả hơn ở Việt Nam, nhưng nỗi lòng hướng về quê nhà thì mạnh hơn bao giờ hết. Cũng bởi vì, trong khi Tết ở quê hương là lúc mùa xuân đâm chồi xanh nở hoa đào, hoa mai thơm ngát cả con đường, thì Tết Việt Nam bên đây vẫn là mùa đông châu Âu trắng trời xám đất, và dòng người, guồng việc vẫn ngược xuôi hàng ngày. Nhưng dù làm gì cho dịp Tết, tính tâm linh văn hóa của mỗi người Việt Nam dành cho Tết vẫn là đặc điểm nổi bật nhất : đảm bảo cúng ông bà và tổ tiên đêm giao thừa, đi chùa thắp hương dù chùa ở xa nhà, làm từ thiện giúp người khó khăn, làm việc tốt đầu năm,… Và một trong những điều ý nghĩa và đúng khả năng “xã hội” nhất, có thể nói là việc họ mời những bạn bè Pháp cùng đón Năm mới Việt Nam cùng với mình.

Quay lại với tựa đề bài báo đầu bài : có phải năm 2015 sẽ mang tính lịch sử ?

Chúng ta không theo tâm linh của châu Âu, chúng ta nhìn bằng đôi mắt văn hóa Việt Nam. Tết Ất Mùi sắp đến sẽ là năm Mộc – sinh sôi nẩy nở và ấm áp, yên bình là những cảm giác đem lại cho chúng ta. Sau năm Việt Nam tại Pháp vừa rồi, những gì chúng ta nhận được từ sự quan tâm và yêu mến của bạn bè Pháp dành cho văn hóa, cộng đồng Việt Nam chỉ mới là bắt đầu. Họ tìm hiểu hơn về Việt Nam qua chính những người Việt Nam đang học tập, sinh sống tại Pháp. Những cuộc gặp gỡ ấy quyết định sự gắn bó và hỗ trợ của họ đối với một cộng đồng đang trực tiếp hòa nhập tại Pháp, và đối với một đất nước cách nửa vòng trái đất. Có thể nói, chúng ta đã qua năm 2015, nhưng chưa hết năm « ta », chưa đến ngưỡng của năm mới. Sớm hay muộn, chúng ta cũng sẽ trăn trở như người Pháp : năm mới « ta » của mình rồi có là năm đánh dấu quan trọng cho mỗi người, và cho « Việt Nam của mình tại Pháp » ?

Quang Nguyên

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s