bộ sưu tập “Hậu Hắc Học” (Lý Tôn Ngô) – Quyển sách kỳ thú về những sự thật “đen”.

Tác giả Lý Tôn Ngô, vốn là nhà Nho tinh thông chữ nghĩa, nghiền ngẫm trong 30 năm qua hơn 24 bộ sử đồ sộ của Trung Quốc, chính sử cũng như dã sử, chính quy cũng như không chính quy, nội dung của quyển sách cuối cùng đã được đúc kết lại vô cùng đậm đặc. 

Quá trình ra đời của quyển “”Hậu Hắc Học“: Bắt đầu là những bài viết nhỏ trên báo, sau đó là in sách bán chạy như tôm tươi, tiếp theo là thời kỳ bị cấm in ấn, phát hành, và giờ đây trở thành một trong những đầu sách “bí mật” của chương trình đào tạo các nhà ngoại giao, chiến lược Trung Quốc.

Quyển sách này với cái tên độc đáo của mình, đã trở thành lý thuyết độc nhất vô nhị của toàn Trung Quốc về nghiên cứu nhân cách học. Có thể nói, trước và sau “Hậu Hắc học”, không có quyển nào đạt được sự Thâm-Sâu như vậy, diễn giải là: Thâm thúy – Sâu sắc.

Phong cách viết vui vẻ, có vẻ nhẹ tựa như lông hồng, kèm cùng những ví dụ lịch sử nặng ký và cách phân tích sắc bén, đã làm cho “Hậu Hắc Học” ngày nay, tuy không còn bị cấm ở Trung Quốc, nhưng cũng trong danh sách những quyển “nguy hiểm” vì quá… đúng về sự thật đằng sau những “nhân cách lớn”, những “tượng đài lịch sử”, và cách vận hành của guồng máy hậu trường. Đó chính là lý do đặt tên cho quyển sách: “Hậu hắc” – phần mặt đen phía sau của mỗi người. Ai cũng có phần hậu-hắc của mình, tựa như mặt trăng có phần chưa từng lộ diện cho nhân gian thấy.

Hậu Hắc Học : Hậu ngoài ý nghĩa là phía sau, ý tác giả còn muốn nói về sự “Mặt dày”; Hắc là đen, ý tác giả để nói Tâm đen, vì tâm tính con người không thể lại không có chút dậy sóng, chỉ là tùy thời điểm, tùy mức độ ít hay nhiều mà thôi, và Học là Khoa học, Nghiên cứu, sự công phu sưu tầm, suy ngẫm, quan sát, phân tích, và kết luận nghiêm túc của tác giả, chứ không phải một quyển sách tầm phào.

Lĩnh vực đề cập của quyển sách rất rộng, có thể nói, học về Hậu Hắc là để hiểu chính mình và các Hậu-Hắc khác, mà cũng để thực hành và phát triển cuộc sống của mình qua những nguyên tắc của Hậu-Hắc.

Giới thiệu hơi dài dòng để thấy sự li kỳ của quyển sách ngay cả trước khi biết về nội dung.

hậu hắc học

***

Hậu Hắc Học theo ý của tác giả, nghĩa đen là Mặt dày-Tâm đen, nghĩa bóng vẫn Mặt dày-Tâm đen, nghĩa xấu là Mặt dày-Tâm đen, và nghĩa tốt là, vẫn Mặt dày-Tâm đen.

Tại sao? 

Theo Lý Tôn Ngô, khi ông đọc xong hai mươi mấy pho sử Trung Quốc, trong đầu luôn có câu hỏi về các nhân vật chính diện, cũng như phản diện. Bên nào rõ ràng cũng có tài năng, dù bên “tốt” hay “xấu”, vẫn có những người sẽ thành công rực rỡ. Tại sao trong thành công không phân ra chính-tà? Hoặc tại sao, có những người tốt lại không thể tồn tại lâu hơn người xấu? Và nếu có điểm chung giữa hai loại người này, thì đó sẽ là gì?

Sau hơn 30 năm nghiền ngẫm, ông đã khẳng định hai ý: thứ nhất, xấu hay tốt chỉ là điều mọi người số đông gán ghép và suy diễn cho một người hoặc một hành động nào đó, mà thật ra nếu ta không biết được nội tình bản chất thì không thể kết luận về một sự việc dù có được ghi rõ ràng trong sử sách; thứ hai, thành công của chính diện hay phản diện, vua tướng cũng như thương nhân hay người thường thật ra nằm ở việc: Mặt họ có đủ dày, và Tâm có đủ đen hay không. Nếu bạn vẫn nghĩ việc mặt dày và tâm đen là xấu, thì bạn có thể đã quá bị ảnh hưởng từ những định kiến xã hội hạn hẹp. 

Mặt dày và Tâm đen, hiểu chung theo cách đúng nhất là: Ta có đủ sức đối mặt với những thị phi và đàm tiếu của người khác để tiếp tục theo đuổi mục tiêu của mình không? Tâm trí có đủ mạnh để hoàn thành kế hoạch của mình hay không?.

Tuỳ theo mức độ nào, từ 1 đến 3, mà độ tinh vi của Mặt dày-Tâm đen tương ứng: từ việc lộ liễu bất chấp mọi giá, tinh vi theo đuổi mục đích ngắn hạn, đến một cách sống. Xấu hay tốt, lại tuỳ vào kết quả hay hậu quả tạo ra. 

***

CÂU CHUYỆN TÀO THÁO-LƯU BỊ VÀ NGUỒN CẢM HỨNG CỦA LÝ TÔN NGÔ.

Một vài ý và phân tích thú vị, đầy kinh ngạc trong quyển Hậu Hắc học, bắt đầu bằng câu cảm thán vui mừng của tác giả Lý Tôn Ngô:

“Một hôm bỗng nghĩ tới những nhân vật thời Tam Quốc, không ngờ lại bừng tỉnh nhận ra rằng: “Thấy rồi! Thấy rồi! các vị anh hùng hào kiệt xưa kia chẳng qua chỉ là những kẻ mặt dày tâm địa đen tối mà thôi”.

Những vị anh hùng thời Tam Quốc, trước hết phải nêu lên Tào Tháo với sở trường đặc biệt: tâm địa đen tối. Ông giết Lữ Bá Sa, giết Khổng Dung, giết Dương Tu, giết Đổng Thừa Phục Hoàn, giết Hoàng Hậu, Hoàng tử, ngang nhiên làm tất cả, hơn nữa còn trắng trợn nói: “Thà phụ người, không để người phụ ta”. Quả là tâm địa đen tối đến cực điểm, đã có những việc làm như vậy, đương nhiên gọi là anh hùng cái thế rồi… Có anh hùng cái thế nào chưa từng làm những việc này, chẳng qua là đổi tên và thân phận cho những người bị mình giết mà thôi.

Tiếp đến phải kể đến Lưu Bị, sở trường đặc biệt của ông ta đều nhờ vào bộ mặt dày. Ông ta dựa vào Tào Tháo, dựa vào Lã Bố, dựa vào Lưu Biểu, dựa vào Tôn Quyền, dựa vào Viên Thiệu, chạy khắp đông tây, dựa dẫm vào người ta rồi lại bỏ, thật là vô liêm sỉ. Hơn nữa suốt cuộc đời chỉ giỏi khóc, người viết Tam Quốc Chí đã mô tả ông ta thật khéo tài tình, hễ gặp việc gì không thể giải quyết được là khóc một hồi trước mặt người đối thoại, lập tức chuyển bại thành thắng. Cho nên tục ngữ có nói: “Giang sơn Lưu Bị là nhờ có khóc mà được!”. Đó cũng là một anh hùng có bản lĩnh. 

Lưu Bị và Tào Tháo có thể nói là một cặp tuyệt vời. Khi họ hâm nóng rượu luận bàn anh hùng trong thiên hạ, một kẻ có tâm địa đen tối, một kẻ mặt dày mặt dạn, thì Tào Tháo gật gù nói: “Anh hùng trong thiên hạ, chỉ duy có sứ quân và Tào này mà thôi!”

Về sau Tào Tháo, Lưu Bị, Tôn Quyền nối tiếp nhau chết cả, cha con họ Tư Mã thừa cơ nổi lên. Ông thâu tóm cả sự tham lam của Tào, Lưu, thành công lớn nhờ nắm được môn “Hậu Hắc Học”, ông ta lừa dối những người vợ góa con côi, tâm địa đen tối như Tào Tháo vậy; có thể chịu mọi nhẫn nhục, mặt dày mặt dạn còn hơn cả Lưu Bị: chịu nhẫn nhục khi phải nhận bộ quần áo đàn bà để mặc. Người có đức tính nhẫn nhịn dường ấy, khi có thời cơ ấy, thiên hạ không thể không thống nhất. Đây là “Việc đến tất phải đến, lé đời cố nhiên là như vậy”

Võ Hầu Gia Cát là bậc kỳ tài trong thiên hạ, một người giỏi nhất trong thời Tam Quốc. Khi gặp Tư Mã Ý, ông cũng không làm gì nổi, cuối cùng không dành được tấc đất nào ở Trung Nguyên nữa, rút cục hộc máu mà chết. Có thể thấy cái tài phò tá nhà vua cũng không phải là địch thủ của những kẻ nổi tiếng “Hậu Hắc”

“Tôi (Lý Tôn Ngô) lấy những việc làm của mấy người, nghiên cứu  đi nghiên cứu lại, mới phát hiện được bí quyết không hề truyền lại của thời xưa này. Cả 24 bộ sử điều nhất quán: họ là “Hậu Hắc cả mà thôi”.”

***

CÂU CHUYỆN THẤT BẠI.

Nói về thất bại khi không đủ Hậu-Hắc để làm việc lớn, Lý Tôn Ngô đã dùng đến ví dụ là nhân vật Hạng Vũ nổi tiếng:

“Hạng Vũ là một anh hùng bạt sơn cái thế. Tiếng quát của ông vang động làm hàng ngàn người bạt vía, tại sao phải chịu chết ở Đông Thành làm trò cười cho thiên hạ? Nguyên nhân thất bại của ông ta đã được Hàn Tín nói lên bằng hai câu: “Lòng nhân ái của người vợ, sự dũng cảm của người chồng”, đã bao quát đủ rồi.

Lòng nhân ái của người vợ là trong lòng không có sự bất nhẫn, căn bệnh ấy là do tâm can không đen tối; sự dũng cảm của người chồng là không chịu nín nhịn, căn bệnh ấy không phải ở bộ mặt dày.

Bữa tiệc ở Hồng Môn, Hạng Vũ và Lưu Bang cùng ngồi một chiếu, Hạng Vũ đã rút kiếm ra, chỉ cần kề vào cổ Lưu Bang thì cái chiếu bài “Thái Cao Hoàng Đề” sẽ về ông ta ngay. Hạng Vũ vẫn cứ loanh quanh không nỡ nhẫn tâm, thế rồi Lưu Bang trốn thoát. Sự thất bại của Hạng vũ ở Cai Hạ, nếu vượt được Ô Giang, khuấy đảo lại giang sơn chưa biết ai sẽ chết.

Ông ta lại nói: “Mượn tám ngàn người con cháu đất Giang Đông, vượt sông sang phía tây, nay không còn một ai trở về được, giả sử anh, em, bố, mẹ họ ở bên kia sông vẫn thương nhớ ta, còn mặt mũi nào mà gặp họ. Giả sử họ không nói thì lòng ta tránh sao hổ thẹn được!?”. Câu nói ấy vô cùng sai lầm. Ông nói: “Mặt mũi nào mà gặp họ”. Lại nói rằng: “Lòng ta biết hổ thẹn!” rút cục bộ mặt thật của một con người cao cả là sao sống được, rồi không suy nghĩ thêm, lại than rằng: “Trời quên ta rồi, không phải tội là không đánh”. E rằng có lên trời cũng không sao thoát được!”

Đó là ý ông muốn nói, sự từ bi, thương cảm của một người thường là tốt, nhưng đối với một vị tướng trước đại cuộc chung thì thành ra điểm yếu chết người. Lời than thở và ai oán đó, cuối cùng cũng không thể thay đổi tình thế, lại còn làm chùn bước của những quyết đoán. Nếu như trong giây phút quyết định, một vị tướng không thể ra tay, thì có thể coi đó cũng là lúc quyết định hậu sự của vị tướng đó và của toàn thể quân đội, nhân dân.

***

CÂU CHUYỆN THÀNH CÔNG.

Một bài học tiêu biểu cho sự Mặt dày-Tâm đen chính là thành công của Việt Vương Câu Tiễn:

“Sau khi ở Cối kê thất bại, Câu Tiễn tự mình xin làm bầy tôi cho Ngô vương, đưa vợ vào làm tỳ thiếp trong cung Ngô vương, đó  là bí quyết của “Hậu”. Về sau cử binh đánh Ngô, Phù Sai sai người đến khóc lóc xin tha, cam chịu xin làm bầy tôi, đưa vợ ra xin làm tỳ thiếp, Câu Tiễn không buông tha, không giết Phù Sai không được, đó là bí quyết của “Hắc” vậy. Do đó thấy rằng: “Hậu Hắc cứu quốc” trình tự của nó trước hết dùng “Hậu”, tiếp đó dùng “Hắc”. Việc làm của Câu Tiễn đáng để chúng ta kham khảo.”

Như vậy, đủ thấy tầm quan trọng sống-chết của Hậu-Hắc: mặt có đủ dày để làm những điều dù bị người khác chê cười, khinh bỉ hay không, tâm có đủ đen để biết quyết đoán hay không, đó là những bài học lịch sử vậy.

***

Lúc đầu khi quyển sách này được đăng, những ý kiến phê bình nổi lên như sóng. Có người đã chỉ trích Lý Tôn Ngô “hạ nhục” toàn thể nhân vật “tượng đài” của mấy ngàn năm lịch sử Trung Hoa, đại loại như: “Cuốn sách này là của Tôn Ngô không quy tụ hết cả một bầy đại gian đại trá từ thiên cổ đến nay, mà định tội trạng của từng tên, ta đọc thuộc sách này thì sẽ nhìn rõ những kẻ Hậu Hắc, đều như thế cả, ngõ hầu ứng phó với đời được, không đến nỗi ngu dại như đã xẩy ra bao đời nay”. Đây là một kiểu mỉa mai, châm biếm về nội dung sách.

Nhưng khi Lý Tôn Ngô trả lời lại những ý kiến này bằng cách nối tiếp ra phần tiếp theo của sách, thì có thể nói,quyển sách của ông sau đó bị cấm phát hành luôn. Ông kiên trì với học thuật của mình vì rất đơn giản, ông đủ “mặt dày” để thờ ơ những chỉ trích, và “tâm đen” rất thâm và sâu khi tìm ra, phân tích những nguyên tắc để thành công trong chốn quan trường, đúng cho cách đây 2000 ngàn năm, mà cũng đúng cho 2000 năm sau, nghĩa là thế kỷ 20 của con người.

Những gì ông viết đều rất thâm sâu, lại được trình bày vui vẻ, nên cũng dễ hiểu vì sao những người có quyền lập tức đình chỉ quyển sách phát hành hơn nữa; nhưng, ai nấy đều tìm đọc và tâm đắc, những tờ báo không thuộc phạm vi quyền hành cũng đều đăng lại, và hàng ngàn độc giả viết thư xin làm quen và thỉnh giáo đàm đạo cùng Lý Tôn Ngô. Nếu có duyên đọc quyển sách này, bạn sẽ thấy một góc nhìn có lẽ quen thuộc mà cũng đầy mới lạ, khác biệt.

Ở tầm quốc gia, Lý Tôn Ngô cũng chỉ ra: “Chống lại các nước mạnh phải có lực lượng, những người trong nước đều nghiên cứu sâu sắc “Hậu Hắc Học”, mới có thể coi là có năng lực. Ví dụ, bắn tên thì tên phải bắn ra thật trúng. Xưa kia người ta ra khỏi cửa thì bà con và anh em bắn lẫn nhau, anh bắn tôi và tôi bắn anh. Còn ngày nay lấy các nước mạnh làm mục tiêu để bắn mũi tên nào cũng hướng vào bia ấy mà bắn, sở dĩ tôi gọi “Hậu Hắc cứu quốc” là như thế đấy”.

Tinh thần Hậu Hắc được Lý Tôn Ngô tóm lại: “Dùng Hậu Hắc để mưu đồ tư lợi riêng cho mình, thì càng Hậu Hắc càng thất bại; dùng Hậu Hắc để mưu lợi ích chung của chúng dân, thì càng Hậu Hắc càng thành công”.


“Có người hỏi: “Thế gian có rất nhiều người dùng Hậu Hắc để mưu đồ tư lợi, vẫn thành công được, là đạo lý gì vậy?”.

Tôi nói: “Cái đó gọi là “Thời thế không có anh hùng, khiến những kẻ tiểu tốt đã thành danh”. Những người đối địch với người ấy không ngoài hai loại: Một loại là người vốn mưu lợi ích chung mà không hiểu kỹ thuật Hậu Hắc; Một loại là người mưu lợi mà kỹ thuật Hậu Hắc tương đương với người ấy, thì chắc chắn người ấy thất bại.”


 

“Hậu Hắc Học” là một quyển sách cực thú vị và được đầu tư tâm huyết nghiên cứu công phu.

““Không mỏng gọi là dày, không trắng gọi là đen. Người mặt dày trong thiên hạ là kẻ tàn nhẫn”. Bài viết này là tâm pháp (phương pháp tâm lý học) của người xưa truyền thụ cho Tôn Ngô, e rằng để lâu sẽ sai lạc đi, nên viết thành kinh sách để người đời sau tiếp thụ. Sách này mở đầu nói đến hai chữ “Hậu Hắc”, nó tản mát trong hàng ngàn hàng vạn sự việc, cuối cùng hợp lại thành Hậu Hắc. Nếu đặt riêng thành nguyên tắc thì có nhiều, nếu vo tròn lại thì ẩn giấu ngay ở bộ mặt và tâm can, nó vô cùng kỳ thú, đều là học thuyết thực dụng cả. Ai thích đọc chơi cho vui cũng được, có nhiều người áp dụng suốt đời cũng không hết.”

Nội dung sách viết theo góc độ sự thật trần trụi, khi bỏ đi những mỹ danh, đằng sau những gương mặt của các nhân vật lịch sử. Thay cho những mỹ từ: “bền bỉ, quyết tâm, vững vàng, tin tưởng,” etc., tác giả dùng “tâm đen” để chỉ toàn bộ thế giới bên trong của một người, và từ “mặt dày” để chỉ về cách thể hiện, bản lĩnh trước thế giới bên ngoài của người đó.

Thoạt đọc thì nghe có vẻ tiêu cực và xấu xa, nhưng đọc vào mới thấy thấm về bản chất của con người. Ngay những người tài năng nhất, tốt bụng nhất, trung nghĩa nhất, khi cần để hoàn thành mục tiêu lớn của mình cũng phải cần đến bao toan tính chiến lược, sự lạnh lùng cần thiết, và sự quyết đoán can đảm, sự bình tĩnh dửng dưng giấu những gì quan trọng trước những người không quan trọng, nhất là không được để cảm xúc tiêu cực dẫn dắt làm hư đại cuộc.

Một ví dụ về sự mất bình tĩnh nóng nảy làm hư việc, trích từ sách:

“Phạm Tăng thì tâm địa đen tối cũng từa tựa như Lưu Bang, tìm trăm phương ngàn kế, chỉ mong dồn Lưu Bang vào chỗ chết, chỉ có bộ mặt là không trơ trẽn nhưng lại nóng tính. Hán vương dùng kế của Trần Bình , bị ly gián với vua Sở, Phạm Tăng đùng đùng nổi giận tìm cách bỏ đi, về đến Bành Thành, bị ung nhọt sau lưng rồi chết.

Phàm những người làm việc lớn lại có cái tình khùng nóng nẩy như vậy?

Phạm Tăng, Hạng Vũ… nếu họ có thể nhẫn nại một chút, những sơ hở của Lưu Bang vốn có rất nhiều và có thể tiến công dễ dàng. Phạm Tăng phẫn chí bỏ cuộc, vứt đi tất cả sinh mệnh của mình; cả giang sơn của Hạng Vũ, vì không nhẫn nại được việc nhỏ, đã làm hỏng việc lớn. Tô Đông Pha còn coi ông là nhân vật anh kiệt, liệu có phải là một vinh dự quá đáng lắm không?!”

***

Quyển sách nhỏ này, có thể nói, nếu không đọc cũng không sao, nhưng đã đọc rồi thì như kết luận có ghi:

“Có một loại người thiên tư vô cùng cao đẹp, họ tự biết rõ cái đạo lý này, đều mang hết sức lực ra làm, rất bí mật không để ai biết. Nên Tôn Ngô nói: hành động mà không đọc sách, tập luyện mà không chịu khó, suốt đời sẽ không biết những kẻ Hậu Hắc nhan nhản đầy ra đấy.” 

Phải rồi, nếu tự nhủ mình đã biết nhiều loại người, thì thêm một quyển Hậu Hắc Học, sẽ là cơ hội nhìn ra Hậu Hắc quanh mình, và còn trau dồi cho chính bản thân mình nữa.

Xấu hay tốt, rút cuộc chỉ là gán ghép hay tự suy diễn, nếu mục đích là tốt, sao lại không đủ tự tin để “mặt dày-tâm đen” đi đến cuối con đường?

 

Quang Nguyên

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s