bộ sưu tập Sách hiếm-Sách hay: Jean d’Esme & tiểu thuyết “Thị-Ba, người con gái An Nam”

Giới thiệu về một quyển truyện về Việt Nam tại Pháp còn ít người biết và một số thông tin sách dành cho việc sưu tầm đối với những ai quan tâm. Mong mọi người luôn hữu duyên tìm được những quyển sách hay cho bản thân.


Một quyển tiểu thuyết về Việt Nam với những miêu tả về xứ An Nam với phong cảnh đẹp đẽ, những sắc màu và mùi hương quyến rũ, những phong tục mới lạ, những nghi lễ thần bí khó quên; và nhân vật chính là Thi-Bâ, một cô gái trẻ thuần phác. Cô đã gặp và đã yêu một người đàn ông da trắng, rồi cô đã trải qua những cú sốc văn hóa, những bi lụy tình yêu và tinh thần,… Tất cả chi tiết của câu chuyện này được viết với văn phong trữ tình, lúc say mê, khi cảm động, chắc chắn sẽ đem lại cho độc giả thêm những cảm nhận khó quên sau khi gấp quyển sách lại.

Từ lần đầu phát hành vào năm 1920 cho đến nay, quyển truyện này đã được nhiều nhà xuất bản Pháp tái bản lại nhiều lần; điều đó chứng tỏ các NXB thấy được thị trường và độc giả cho quyển sách này, cũng như công chúng yêu mến câu chuyện này. Thế nhưng, không nhiều người Việt biết về quyển tiểu thuyết này. Và cho dù được tái bản nhiều lần, quyển sách này vẫn được đưa vào những trang mạng giới thiệu sách xưa và sách hiếm của Việt Nam tại Pháp.

May mắn mua được bản phát hành năm 1932, là quyển tái bản lần thứ nhất (lần đầu năm 1920), tôi tìm hiểu về tác giả và rất bất ngờ về thông tin tìm thấy trên mạng.

Đầu tiên, tôi cứ nghĩ tác giả hẳn là nữ dù bút danh/tên dùng trên sách có vẻ nam. Lý do của suy nghĩ này có phần đơn giản: Vì nhân vật chính trong truyện là nữ, lại là người nước ngoài đối với người Pháp, nên một nữ nhà văn hẳn sẽ có nhiều thông hiểu về tâm lý phụ nữ, dễ dàng hơn trong việc đồng thời lột tả cá tính, tâm lý nhân vật lẫn việc tái hiện lại bối cảnh văn hóa và không gian của một nước khác. 

Đúng như dự đoán là tên trên quyển sách chỉ là bút danh,  thế nhưng, tác giả là một nhà văn nam, tên thật là Jean Marie Henri d’Esmenard (từ đây gọi là Jean Marie). Bố ông quê quán tại đảo La Réunion, nhưng làm việc ở Đông Dương với vị trí công chức hải quan. Jean Marie vì vậy được sinh ra ở châu Á, có điều ở Thượng Hải, Trung Quốc. Đó là năm 1894.

Tuy được sinh ra ở châu Á, ông đã học ở Paris, theo ngành Đông Dương học ở Trường Thuộc địa. Ông hướng theo nghiệp báo chí và các chuyến đi, từ đó lấy bút danh Jean d’Esme.

Ông đã trải qua rất nhiều kinh nghiệm về truyền thông cũng như thể hiện vốn văn hóa quốc tế đầy đặn, như: làm việc cho các báo Je sais tout, Le Matin, L’Intransigeant; quay bộ phim “La Grande Caravane” (tạm dịch: Đại đoàn lữ hành) kể về chuyến du hành của một đoàn người đến các mỏ muối ở Bilma (nước Niger), viết loạt bài bút ký về đất nước Ethiopie đăng trên báo L’Echo de Paris.

Từ đó, ông được xem là chuyên gia về các câu chuyện ở các nước thuộc địa Pháp, nổi tiếng và độc đáo nhất là truyện Les Dieux rouges (tạm dịch: Những vị thần màu đỏ) thuộc thể loại hư ảo với bối cảnh ở Đông Dương. Năm 1936, khi làm giám đốc phóng sự của tờ Paris-Soir về cuộc nội chiến ở Tây Ban Nha, ông đã bị bắt giam vì dám quay những vùng cấm.

Sau khi được thả ra cho đến cuối đời, ông tiếp tục đam mê công việc của mình với phim và sách. Đặc biệt, ông viết bộ sách cho thiếu nhi thuộc Collection Thư viện xanh của NXB Hachette. Ông là thành viên của Viện hàn lâm hải ngoại (l’Académie des sciences d’outre-mer), Chủ tịch của Hội nhà văn hải dương và thuộc địa (Société des Écrivains maritimes et coloniaux). Một trường trung học tại đảo La Réunion xây năm 1976 đã mang tên ông. 

Đọc những thông tin này, hẳn ai cũng sẽ muốn biết ông đã viết và xây dựng thế giới của co gái Thi-Ba như thế nào. Với góc nhìn của một phóng viên, một người đi du lịch nhiều nơi, và nội tâm phong phú của một nhà văn, ông đã cảm nhận như thế nào về Việt Nam và con người ở đây thông qua quyển truyện của mình. Đây không phải là quyển duy nhất của ông về xứ An Nam, nhưng có thể nói là quyển đầu tiên, 3 năm trước quyển Những vị thần màu đỏ.

Dành cho những ai thích sưu tầm sách chính thức:

Quyển “Thi-Ba Fille d’Annam”, 240 trang, được viết vào năm 1920, sau đó được tái bản 4 lần, lần lượt là năm: 1932, 1948, 1956, 2001.

Không kể bản đầu tiên năm 1920, thì bản đắt giá kế tiếp về cả thời gian và công phu giữ sức, dĩ nhiên là năm 1932 – lần tái bản đầu tiên. 

Tuy nhiên, bản năm 1956 của NXB Haussman lại đắt giá về mặt sưu tầm vì có được phát hành theo chiến lược sang trọng: sách có các hình minh họa của họa sĩ Boullaire in 5 màu, giấy láng, với 3 series A, B, C:

  • Série A in 2000 bản theo tiêu chuẩn cơ bản vừa nêu, được đánh số từ 1 đến 2000;
  • Série B chỉ có 100 quyển với giấy loại Marais, được đánh số từ 1 đến 100, với các hình minh họa;
  • Série C chỉ theo đặt hàng, in trên giấy thượng hạng Rives, được đánh theo bảng chữ cái từ A đến Z, ngoài các hình minh họa như các Series khác, còn có chữ ký của tác giả Jean d’Esme và họa sĩ Boullaire.

 

Tùy theo sở thích tìm sách, mỗi người có thể tìm theo ý mình. Bên cạnh đó còn có duyên với sách, điều này cũng rất quan trọng về mặt tinh thần và kết nối vô hình để có thể tìm thấy quyển sách mình mong muốn, hoặc sách tìm đến mình.

Cảm ơn các bạn đã đọc bài, để kết thúc, xin kèm hình bìa quyển sách năm 1932.

Livre n° 011.JPG

N.T.H

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s